Αρχαιότητες

Η περιοχή της Ζήρου είναι διάσπαρτη από αρχαιότητες όλων των εποχών δεν έχουν όμως γίνει συστηματικές ανασκαφικές έρευνες εκτός από αυτές του Ξεροκάμπου. Πολλές αρχαιότητες έχουν εντοπιστεί με επιφανειακή παρατήρηση και ορισμένα ευρήματα ήρθαν στο φως τυχαία από καλλιεργητικές εργασίες και μετά περισυνελλέγησαν από την Αρχαιολογική Υπηρεσία.

Οι θέσεις με τις εντοπισμένες αρχαιότητες είναι:
- Πλακόσπηλος, ρωμαϊκός οικισμός και τάφοι
- Αγιος Ιωάννης, αρχαϊκός οικισμός
- Φονιάς, μινωϊκός οικισμός
- Σταλός, τάφοι μινωικοί, αρχαϊκά ευρήματα, μινωικός οικισμός
- Κατσουλιανός, μινωικοί τάφοι
- Πεντάλιτρο, μινωική ακρόπολη
- Κατεργάρη Παπά πηγάδι, αρχαϊκά πλακίδια
- Ανεμομύλια, μινωικό κτήριο
- Πυργάλες, μινωική έπαυλη
- Βρύση Χαμαίτουλου, μινωικά κτίρια.

* Ξερόκαμπος :
Ο οικισμός φαίνεται ότι ήταν στη θέση Κατσουνάκι ενώ στο βουνό Τράχηλας αποκαλύφθηκε συλλημένο Ιερό κορυφής. Σημαντικές αρχαιότητες των ελληνικών χρόνων υπάρχουν στα υψώματα Αντιστέρνια και Φαρμακοκέφαλο. Στο Φαρμακοκέφαλο που είναι χαμηλό παραλιακό ύψωμα ανασκάπτεται από το 1984 μια σημαντική πόλη των ελληνιστικών κυρίως χρόνων ίσως η αρχαία Αμπελος, την οποία διάφορες φιλολογικές μαρτυρίες και συσχετισμοί τοποθετούν στη περιοχή αυτή της Κρήτης.

Σημαντικό ηταν το Ιερό Κορυφής των μεσομινωικών χρόνων στο ύψωμα Πλαγιά το οποίο καταστράφηκε από τις ανατινάξειςκαι τα έργα θεμελιώσεως στρατιωτικών κτιρίων. Ελάχιστα όστρακα και τμήματα ειδωλίων ήλθαν σε φως και περισυνελλέγησαν από την Αρχαιολογική Υπηρεσία η οποία δεν πρόφτασε την καταστροφή.